రసాయన ఫ్యూమిగేషన్‌కు సురక్షిత ప్రత్యామ్నాయాల అభివృద్ధికి ICAR–FCI ఒప్పందం
గోధుమ, బియ్యం నిల్వల్లో పురుగుల నియంత్రణకు నైట్రోజన్, CO₂ ఆధారిత విధానాలపై పరిశోధనలు
న్యూఢిల్లీ: ధాన్యం నిల్వల్లో పురుగుల నియంత్రణకు ప్రస్తుతం ఉపయోగిస్తున్న సంప్రదాయ రసాయన ఫ్యూమిగేషన్‌కు మరింత సురక్షితమైన, పర్యావరణహితమైన ప్రత్యామ్నాయాలను అభివృద్ధి చేసేందుకు ఇండియన్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ అగ్రికల్చరల్ రీసెర్చ్ (ICAR), ఫుడ్ కార్పొరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా (FCI) కీలక ఒప్పందం కుదుర్చుకున్నాయి.
ఈ మేరకు సెప్టెంబర్ 30న ICAR–సెంట్రల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ పోస్ట్-హార్వెస్ట్ ఇంజినీరింగ్ అండ్ టెక్నాలజీ (CIPHET), లూధియానా డైరెక్టర్ డాక్టర్ నచికేత్ కొత్వాలీవాలే, FCI ఎగ్జిక్యూటివ్ డైరెక్టర్ (క్వాలిటీ కంట్రోల్) డాక్టర్ ఏ.కె. సిన్హా అవగాహన ఒప్పందం (MoU)పై సంతకాలు చేశారు. ICAR, FCI, డిపార్ట్‌మెంట్ ఆఫ్ ఫుడ్ అండ్ పబ్లిక్ డిస్ట్రిబ్యూషన్ (DFPD)కు చెందిన ఉన్నతాధికారులు ఈ కార్యక్రమానికి హాజరయ్యారు.
రెండేళ్ల తొలి దశ ప్రాజెక్టు
DFPD సహకారంతో చేపట్టనున్న ఈ ప్రాజెక్టులో మొదటి దశ రెండు సంవత్సరాల పాటు కొనసాగనుంది. ICAR–CIPHET ఆధ్వర్యంలో గోధుమ, బియ్యం నిల్వల్లో ఏర్పడే పురుగులను నియంత్రించేందుకు రసాయన ఫ్యూమిగేషన్‌కు ప్రత్యామ్నాయ పద్ధతులపై ప్రయోగాలు నిర్వహించనున్నారు.
ఈ పరిశోధనల్లో ప్రధానంగా నైట్రోజన్ వాయువు, కార్బన్ డయాక్సైడ్ (CO₂), CO₂–ఫాస్ఫిన్ కలయికపై దృష్టి సారించనున్నారు.
అల్యూమినియం ఫాస్ఫైడ్ వినియోగంపై సవాళ్లు
భారత్‌లో నిల్వ చేసిన ధాన్యంలో పురుగుల నియంత్రణకు దశాబ్దాలుగా అల్యూమినియం ఫాస్ఫైడ్ (ALP), మలాథియాన్ వంటి రసాయనాలను విస్తృతంగా ఉపయోగిస్తున్నారు.
అయితే వీటిని పదేపదే, విస్తృతంగా ఉపయోగించడం వల్ల కొన్ని ప్రాంతాల్లో పురుగుల్లో రసాయనాలకు నిరోధకత పెరుగుతోందని వ్యవసాయ మంత్రిత్వ శాఖ తెలిపింది. కీలక రాష్ట్రాల్లో కొన్ని నిల్వ పురుగులలో నిరోధకత 72 నుంచి 100 శాతం వరకు నమోదైనట్లు పేర్కొంది.
దీంతో ఫ్యూమిగేషన్ ప్రక్రియలను మరింత తరచుగా నిర్వహించాల్సి రావడం, నిర్వహణ వ్యయాలు పెరగడం వంటి సమస్యలు ఎదురవుతున్నాయి.
ఆరోగ్యం, పర్యావరణంపై దృష్టి
ప్రస్తుత రసాయన పద్ధతులతో పనిచేసే సిబ్బందికి కలిగే వృత్తిపరమైన రసాయనాల ప్రభావం, పర్యావరణంపై ప్రభావం, ధాన్యంలో ఫ్యూమిగెంట్ అవశేషాలు మిగిలే అవకాశాలు వంటి అంశాలు కూడా ఆందోళన కలిగిస్తున్నాయి.
ఈ సమస్యలకు పరిష్కారం కనుగొనే లక్ష్యంతో కొత్త ప్రాజెక్టును చేపడుతున్నారు.
తొలి దశలో మూడు ప్రధాన ప్రయోగాలు
Phase-Iలో మూడు ప్రధాన స్థాయిల్లో ప్రయోగాలు నిర్వహించనున్నారు.
1. నైట్రోజన్ గ్యాస్:
99 శాతానికి పైగా స్వచ్ఛత కలిగిన నైట్రోజన్ వాయువును ఉపయోగించి మెటల్ సైలోల్లో నిల్వ చేసిన గోధుమల్లో నిల్వ పురుగుల నియంత్రణపై పరీక్షలు నిర్వహిస్తారు.
2. CO₂ + ఫాస్ఫిన్:
FCI, సెంట్రల్ వేర్‌హౌసింగ్ కార్పొరేషన్ (CWC) గోదాముల్లో బస్తాల్లో నిల్వ చేసిన గోధుమ, బియ్యంలో పురుగుల నియంత్రణకు CO₂–ఫాస్ఫిన్ కలయికను పరీక్షించనున్నారు.
3. CO₂ ఫ్యూమిగేషన్:
హెర్మెటిక్ కవర్లలో ఉంచిన గోధుమ, బియ్యం బస్తుల్లో నిల్వ పురుగుల నియంత్రణకు CO₂ ఆధారిత ఫ్యూమిగేషన్‌ను పరీక్షించనున్నారు.
రెండో దశలో దేశవ్యాప్తంగా ప్రయోగాలు
రెండేళ్ల Phase-I పైలట్ ప్రాజెక్టు అనంతరం Phase-IIను చేపట్టనున్నారు. ఈ దశలో ఒక సంవత్సరం పాటు వివిధ వ్యవసాయ-వాతావరణ మండలాల్లో బహుళ ప్రాంతాల్లో ప్రయోగాలు నిర్వహించనున్నారు.
ప్రాంతానుసారంగా అనుసరించాల్సిన **Standard Operating Procedures (SOPs)**ను రూపొందించడం ఈ దశలో ప్రధాన లక్ష్యంగా ఉంటుంది.
సుస్థిర ధాన్యం నిల్వకు దిశ
శాస్త్రీయంగా ధృవీకరించబడిన, పెద్ద స్థాయిలో అమలు చేయగలిగే, పర్యావరణహిత ప్రత్యామ్నాయాలను అభివృద్ధి చేయడం ఈ ICAR–FCI ప్రాజెక్టు ప్రధాన ఉద్దేశం.
పురుగుల్లో పెరుగుతున్న రసాయన నిరోధకతను తగ్గించడం, కార్మికుల భద్రతను మెరుగుపరచడం, పర్యావరణ ప్రభావాలను తగ్గించడం, ధాన్యంలో రసాయన అవశేషాలకు సంబంధించిన ఆందోళనలను పరిష్కరించడం ద్వారా భారతదేశంలో ధాన్యం నిల్వ వ్యవస్థను మరింత సురక్షితంగా, సుస్థిరంగా మార్చేందుకు ఈ కార్యక్రమం దోహదపడే అవకాశం ఉంది.
ద్రవిడ శక్తి డిజిటల్ మీడియా
ప్రజా స్వరం • ప్రజల మాట • ప్రజల ప్రశ్న • ప్రజల కోసం పోరాటం
