అడవిలోకి రెండు గ్రేట్ ఇండియన్ బస్టర్డ్ పక్షులు జైసల్మేర్ డెజర్ట్ నేషనల్ పార్క్‌లో కీలక ముందడుగు
జైసల్మేర్, రాజస్థాన్: తీవ్ర అంతరించిపోతున్న జాతిగా గుర్తింపు పొందిన గ్రేట్ ఇండియన్ బస్టర్డ్ (GIB) పక్షుల సంరక్షణలో భారత్ కీలక ముందడుగు వేసింది. రాజస్థాన్‌లోని జైసల్మేర్ డెజర్ట్ నేషనల్ పార్క్‌లో రెండు మగ గ్రేట్ ఇండియన్ బస్టర్డ్ పక్షులను ఆదివారం తిరిగి అడవిలోకి విడుదల చేశారు.
కేంద్ర పర్యావరణ, అటవీ, వాతావరణ మార్పుల శాఖ మంత్రి భూపేందర్ యాదవ్ సమ్ ప్రాంతంలోని డెజర్ట్ నేషనల్ పార్క్‌లో ఈ రెండు పక్షులను అడవిలోకి విడుదల చేశారు. ఈ కార్యక్రమంలో రాజస్థాన్ అటవీ, పర్యావరణ శాఖ మంత్రి సంజయ్ శర్మతో పాటు కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల ఉన్నతాధికారులు పాల్గొన్నారు.
సంరక్షణ నుంచి అడవిలోకి పునఃప్రవేశం
గ్రేట్ ఇండియన్ బస్టర్డ్ సంరక్షణ కార్యక్రమంలో ఇది కీలక దశగా అధికారులు పేర్కొన్నారు. ఇప్పటివరకు ఈ జాతి సంఖ్యను పెంచేందుకు సంరక్షణ కేంద్రాల్లో సంతానోత్పత్తి కార్యక్రమాలు చేపట్టగా.. తాజాగా వాటిని సహజ ఆవాసాల్లోకి తిరిగి ప్రవేశపెట్టే ప్రక్రియ ప్రారంభమైంది.
అడవిలోకి విడుదల చేసిన పక్షుల కదలికలు, ప్రవర్తన, ఆవాసానికి అనుకూలత తదితర అంశాలను శాస్త్రీయంగా పరిశీలించనున్నారు. ఈ అనుభవాల ఆధారంగా భవిష్యత్తులో మరిన్ని పక్షులను అడవిలోకి విడుదల చేసే విధానాలను మెరుగుపరచనున్నారు.
దాదాపు దశాబ్ద కాలంగా సంరక్షణ చర్యలు
గ్రేట్ ఇండియన్ బస్టర్డ్ సంరక్షణ కోసం దాదాపు పదేళ్లుగా శాస్త్రవేత్తలు, పరిశోధకులు, అటవీ సిబ్బంది నిరంతరం కృషి చేస్తున్నారు.
ఈ కార్యక్రమం ఫలితంగా సంరక్షణ కేంద్రాల్లో పక్షుల సంఖ్యను పెంచడంతో పాటు వాటి సహజ ఆవాసాల పునరుద్ధరణ, ప్రమాదాల నివారణ, శాస్త్రీయ పరిశోధన వంటి చర్యలు చేపడుతున్నారు.
కేంద్ర మంత్రి భూపేందర్ యాదవ్ సోషల్ మీడియా వేదికగా ఈ కార్యక్రమం విజయవంతం కావడానికి శాస్త్రవేత్తలు, పరిశోధకులు, అటవీ సిబ్బంది చేస్తున్న కృషిని ప్రశంసించారు.
సంరక్షణ కేంద్రాల్లో 97 గ్రేట్ ఇండియన్ బస్టర్డ్స్
సమ్, రామ్‌దేవ్రా ప్రాంతాల్లోని గ్రేట్ ఇండియన్ బస్టర్డ్ సంరక్షణ కేంద్రాల్లో ప్రస్తుతం 97 పక్షులు ఉన్నాయి.
వాటిలో:
- 40 పక్షులు అడవిలో పెట్టిన గుడ్ల నుంచి పుట్టినవి
- 57 పక్షులు సంరక్షణ కేంద్రాల్లోనే సంతానోత్పత్తి ద్వారా జన్మించినవి
- 86 పక్షులను భవిష్యత్ సంతానోత్పత్తి కోసం సంరక్షిస్తున్నారు
- 11 పక్షులను అడవిలోకి విడుదల చేయడానికి గుర్తించారు
ఈ 11 పక్షుల్లో తొలి రెండు పక్షులను తాజాగా డెజర్ట్ నేషనల్ పార్క్‌లోకి విడుదల చేశారు.
పెరుగుతున్న సంతానోత్పత్తి
సంరక్షణ కేంద్రాల్లో చేపట్టిన సంతానోత్పత్తి కార్యక్రమంలో 2025లో 24 జీవించి ఉన్న పిల్లలు, 2026లో 29 పిల్లలు పుట్టినట్లు అధికారులు తెలిపారు.
ఇది సంరక్షణ కేంద్రాల్లో గ్రేట్ ఇండియన్ బస్టర్డ్ జనాభాను పెంచడంలో కీలక పురోగతిగా భావిస్తున్నారు.
‘జంప్‌స్టార్ట్’ విధానంతో కొత్త ప్రయోగం
గ్రేట్ ఇండియన్ బస్టర్డ్ సంరక్షణలో శాస్త్రవేత్తలు వినూత్నమైన ‘జంప్‌స్టార్ట్’ విధానాన్ని కూడా అమలు చేస్తున్నారు.
ఈ విధానంలో సంరక్షణ కేంద్రాల్లో ఉత్పత్తి చేసిన గుడ్లను అడవిలోని గ్రేట్ ఇండియన్ బస్టర్డ్ గూళ్లలో ఉంచుతారు. వాటిని అడవిలోని ఆడ పక్షులు స్వీకరించి పొదిగి పిల్లలను బయటకు తీస్తాయి.
ఈ విధానం ద్వారా రాజస్థాన్‌లో ఆరు పిల్లలు, గుజరాత్‌లో రెండు పిల్లలు పుట్టినట్లు అధికారులు తెలిపారు.
200 చదరపు కిలోమీటర్ల గడ్డి భూముల సంరక్షణ
గ్రేట్ ఇండియన్ బస్టర్డ్ సహజ ఆవాసాలను కాపాడేందుకు రాజస్థాన్ అటవీ శాఖ డెజర్ట్ నేషనల్ పార్క్‌లో సుమారు 200 చదరపు కిలోమీటర్ల విస్తీర్ణంలో కంచెతో కూడిన గడ్డి భూముల ప్రాంతాలను ఏర్పాటు చేసింది.
వైల్డ్‌లైఫ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఇండియా (WII) చేపట్టిన దీర్ఘకాలిక టెలిమెట్రీ అధ్యయనాల్లో ఈ ప్రాంతాలు గ్రేట్ ఇండియన్ బస్టర్డ్ పక్షులకు కీలక సంతానోత్పత్తి ఆవాసాలుగా గుర్తించబడ్డాయి.
పలు సంస్థల సమన్వయంతో సంరక్షణ
గ్రేట్ ఇండియన్ బస్టర్డ్ సంరక్షణ కార్యక్రమాన్ని కేంద్ర పర్యావరణ, అటవీ, వాతావరణ మార్పుల మంత్రిత్వ శాఖ, రాజస్థాన్ అటవీ శాఖ, వైల్డ్‌లైఫ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఇండియా (WII) సంయుక్తంగా అమలు చేస్తున్నాయి.
ఈ కార్యక్రమానికి ఇంటర్నేషనల్ ఫండ్ ఫర్ హౌబారా కన్జర్వేషన్ సాంకేతిక సహకారం అందిస్తుండగా.. నేషనల్ CAMPA నుంచి నిధుల మద్దతు లభిస్తోంది.
సంరక్షణ సంతానోత్పత్తి, సహజ ఆవాసాల నిర్వహణ, ప్రమాదాల నివారణ, ఆవాసాల పునరుద్ధరణ, స్థానిక సమాజాల భాగస్వామ్యం వంటి అంశాలపై కార్యక్రమం దృష్టి సారిస్తోంది.
సహజ ఆవాసాల్లోకి తిరిగి తీసుకురావడమే లక్ష్యం
గ్రేట్ ఇండియన్ బస్టర్డ్‌ను అంతరించిపోకుండా కాపాడటమే కాకుండా.. దాని సహజ ఆవాసాల్లోనే స్థిరమైన జనాభాను పునరుద్ధరించడం ఈ కార్యక్రమం ప్రధాన లక్ష్యంగా ఉంది.
జైసల్మేర్‌లో రెండు పక్షులను అడవిలోకి విడుదల చేయడం ఈ దీర్ఘకాలిక లక్ష్యానికి తొలి అడుగుగా అధికారులు భావిస్తున్నారు.
— ద్రవిడశక్తి డిజిటల్ మీడియా
